Artykuł sponsorowany

Czy spłacony kredyt CHF lub EUR nadal można podważać po zamknięciu umowy

Czy spłacony kredyt CHF lub EUR nadal można podważać po zamknięciu umowy

Spłata kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego albo euro nie zamyka automatycznie możliwości zakwestionowania umowy przed sądem. Wielu konsumentów błędnie zakłada, że całkowite rozliczenie się z instytucją finansową oznacza ostateczną akceptację warunków kontraktu. Umowa zawierająca niedozwolone postanowienia może być jednak oceniana niezależnie od faktu jej całkowitego wykonania. Ocena ta opiera się wyłącznie na stanie prawnym z chwili zawarcia pierwotnego stosunku umownego, a nie na historii późniejszych spłat.

Ocena abuzywności postanowień a status umowy

Sądy powszechne badają ewentualne niedozwolone postanowienia według stanu z momentu podpisania głównych dokumentów. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r. (III CZP 29/17) późniejsze wykonywanie umowy nie wpływa na pierwotną wadliwość klauzul przeliczeniowych. Wady mechanizmu indeksacji waluty lub braku rzetelnej informacji o ryzyku kursowym analizuje się z perspektywy dnia złożenia podpisów. Nie ma przy tym żadnego znaczenia fakt, że raty kapitałowo-odsetkowe były regularnie uiszczane przez kilkanaście lat, a umowa została ostatecznie zamknięta.

Praktyka orzecznicza wyraźnie rozróżnia trzy główne sytuacje osób posiadających zobowiązania w obcych walutach. Przy kredycie nadal spłacanym roszczenie obejmuje zazwyczaj żądanie ustalenia nieważności umowy oraz zwrotu świadczeń. Po całkowitej spłacie zadłużenia żądanie ustalenia nieważności w wielu sprawach staje się bezprzedmiotowe, a postępowanie koncentruje się na zapłacie kwot nienależnie pobranych przez instytucję finansową. Skutki zawarcia ugody z bankiem zależą z kolei od dokładnej treści podpisanego porozumienia, choć w większości przypadków oznaczają one zrzeczenie się wszelkich dalszych roszczeń finansowych.

Do rzetelnej analizy merytorycznej potrzebne są konkretne dokumenty historyczne. Podstawę do weryfikacji stanowią:

  • oryginalna umowa kredytowa zawarta z bankiem,
  • wszystkie aneksy podpisane w trakcie trwania zobowiązania,
  • zaświadczenia o historii spłat wydane przez instytucję finansową,
  • szczegółowe harmonogramy spłat oraz wyciągi z rachunku.

Weryfikacja tej dokumentacji pozwala ustalić, czy dany bank stosował konkretne klauzule odsyłające do własnych, jednostronnie ustalanych tabel kursowych.

Znaczenie dokumentacji i rozliczenia po spłacie

Po zamknięciu walutowego zobowiązania finansowego kluczowe stają się wzajemne rozliczenia obu stron. Odbywają się one na podstawie zupełnie odrębnych żądań o zwrot spełnionych świadczeń. Uchwała Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) ostatecznie ugruntowała powszechne stosowanie teorii dwóch kondykcji. Zgodnie z tym mechanizmem kredytobiorca dochodzi zwrotu wszystkich uiszczonych rat, prowizji i innych opłat około-kredytowych. Bank z kolei może żądać wyłącznie zwrotu nominalnego kapitału pierwotnie wypłaconego w polskiej walucie.

Kwestia przedawnienia roszczeń konsumenta opiera się na przepisach chroniących słabszą stronę stosunku prawnego. Termin ten wynosi obecnie sześć lat, natomiast dla roszczeń powstałych przed 9 lipca 2018 r. dekadę. Zgodnie z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach połączonych od C-776/19 do C-782/19 czas ten biegnie dopiero od momentu zyskania świadomości o wadach umowy. Dzień, w którym konsument faktycznie dowiedział się o niedozwolonym charakterze postanowień, wyznacza start biegu terminu przedawnienia.

Uporządkowanie pełnej dokumentacji przed wejściem na drogę sądową ma szczególne znaczenie w ujęciu lokalnym. Sąd Okręgowy w Gdańsku rozpatruje obecnie bardzo dużą liczbę pozwów dotyczących dawnych umów walutowych. Precyzyjne zestawienie dat spłat, historii sald zadłużenia oraz chronologii korespondencji z bankiem stanowi fundament sprawnego postępowania dowodowego. Z tego powodu każda profesjonalna kancelaria w Gdańsku analizująca kredyty frankowe opiera wyliczenia na rzetelnie udokumentowanej historii wpłat. Skraca to czas niezbędny do zweryfikowania skomplikowanego stanu faktycznego przez orzekającego sędziego.

Kiedy weryfikacja archiwalnych akt ma sens?

Ponowna analiza spłaconej umowy po latach zachowuje przydatność przede wszystkim w obliczu sporu o nadpłacony kapitał. Postępowanie koncentruje się wtedy na czystym rozliczeniu finansowym stron nieważnego kontraktu. Sąd powszechny bada przesłankowo nieważność stosunku prawnego, nawet jeśli powodowie nie formułują odrębnego żądania o jego uregulowanie w przyszłości. Ustalenie faktycznej skali nadpłaty w pełni determinuje wysokość roszczenia głównego.

Działająca od 2004 roku Roman Suszek Kancelaria Radcy Prawnego, posiadająca wpis do Okręgowej Izby Radców Prawnych pod numerem GD/GD/1553, prowadzi szczegółowe przeglądy dokumentacji kredytów walutowych. Ocena prawna spłaconych już kontraktów służy do zweryfikowania, czy dawne rozliczenia z bankiem uwzględniały zasady ochrony praw konsumenta. Drobiazgowe zbadanie starych akt kredytowych pozwala na zidentyfikowanie mechanizmów naruszających prawo i stanowi punkt wyjścia do obiektywnego oszacowania podstaw do wniesienia pozwu.